Zabiegi usuwania zaćmy wykonywało się już co najmniej 4,5 tysiąca lat temu (2500 lat p.n.e.). Pierwsza chirurgiczna operacja  usunięcia  katarakty, jak podaje literatura,  miała miejsce w Azji w 500 roku p.n.e.  Zabieg polegał na ucisku igłą na zmętniałą soczewkę, co powodowało jej przemieszczenie do komory ciała szklistego.  Przez całe stulecia leczenie zaćmy polegało na usunięciu naturalnej soczewki, nie zastępując jej żadną inną tzw. bezsoczewkowość pooperacyjna.

W 1795r. próbę wszczepienia szklanej soczewki przeprowadził drezdeński okulista Casamaata, niestety zabieg zakończył się niepowodzeniem, gdyż soczewka była zbyt ciężka i spadła na dno oka.

Brytyjski okulista Harold Ridley,  obserwując pilotów po II wojnie światowej, zauważył, że w ich oczach tkwiły odłamki szyb samolotowych, a mimo to nie dochodziło u nich przez lata do stanu zapalnego oka. Szyby samolotów produkowano wówczas z plexiglasu, który miał mniejszy ciężar niż szkło, a przy tym był jednocześnie przezroczysty i twardy. W roku 1949 Harold Ridley w Szpitalu Świętego Tomasza w Londynie przeprowadził pierwszą operację wszczepienia sztucznej soczewki wewnątrzgałkowej wykonanej z polimetylmetakrylatu (PMMA) do oka 45 – letniej kobiety po usunięciu zaćmy. Operacja ta zakończyła erę bezsoczewkowości pooperacyjnej. Twardość materiału powodowała jego niezwijalność, więc nacięcie rąbka rogówki musiało być wielkości wszczepianej soczewki, czyli około 6mm.

Niektóre kliniki i szpitale do dziś dnia wszczepiają tzw. twarde soczewki z polimetylmetakrylatu, gdzie zastosowane nacięcie wynosi około 6,5mm.

Milowym krokiem w technice operacji zaćmy było wynalezienie fakoemulsyfikatora, a dzięki mikrochirurgii powstała nowa metoda usuwania katarakty (fakoemulsyfikacja), w której obecnie  nacięcie jest zwykle w granicach 1,6-2,2 mm. Wszczepiana soczewka w postaci zwiniętego ruloniku aplikowana jest specjalną strzykawką i rozwija się tuż po aplikacji, a zabieg jest wykonywany w tzw.  trybie  chirurgii jednego dnia.

Metoda fakoemulsyfikacji została opracowana przez nowojorskiego okulistę Charlesa D. Kelmana w 1967r., który podczas wizyty u stomatologa obserwował usuwanie kamienia nazębnego za pomocą skanera ultradźwiękowego. Uznał , że skoro ultradźwięki rozbijają warstwę kamienia , to poradzą sobie z rozbiciem zmętniałej i twardszej od zdrowej soczewki oka.

Doktor Kelman za wynalezienie tej metody został odznaczony w 1992 r.  przez prezydenta Georga W. Busha medalem National Medal of Technology.

Wiele lat trwało, by metoda, techniki  oraz narzędzia mikrochirurgiczne zostały idealnie dopracowane. W ostatnich latach nastąpił dynamiczny rozwój technik mikrochirurgii zaćmy, dzięki czemu dziś metoda fakoemulsyfikacji jest najczęściej i najmniej inwazyjnym stosowanym sposobem leczenia.

Pierwsze soczewki zwijalne opatentowano w 1982 roku.